متضمن نجات اين ملت و مملكت و موقع انتفاع و استفاده دولت است و اين تلگراف جنابعالى كه حاكى از نيات خيريه‌ايست كه هميشه نسبت به مملكت و وطن خود داشته‌ايد و در اين راه متحمل انواع زحمات گشته‌ايد خيلى اسباب امتنان بنده شد كه به حمد اللّه بطوريكه انتظار داشتيم در هر موقع از هرگونه فداكارى نسبت بمملكت خودتان خوددارى نميفرمائيد دلايل آن ظاهر و مؤيد گرديد و مسبوق بودم كه در اين مسافرت خدمات شايان تقدير براى مملكت و دولت ايران از جنابعالى بمنصه ظهور رسيده است . خلوص عقايد و خيالات عاليه جنابعالى بر بنده مكشوف بود حالا بر ديگران هم مبرهن و واضح گرديد و اينكه در اينموقع نظر بحسن‌ظنى كه نسبت به بنده داريد اقدام ببعضى عمليات و اتخاذ پاره وسايل را براى حصول مقاصد منظوره بتوسط بنده خواسته‌ايد خيلى متشكرم و چون ميدانم تفضلات لا يتناهى الهى موقعى را براى ايران پيش آورده كه نيكوترين مواقع براى حفظ قوميت و سيادت و اعادهء حقوق مغصوبه متروكه اين مملكت و دولت است دقيقهء فوت وقت را جايز نميدانم و از روزيكه اين خبر رسيد از وظايف خود قصور و خوددارى نكرده با حضرت اشرف آقاى رئيس الوزراء و ساير وزراء و وطن - خواهان مساعد بودن موقع و مغتنم شمردن وقت را براى جلب منافع و استعطاف توجه و مساعدت ملت آزاديخواه عدالت‌پرور روس خاطرنشان نموده و الحق آقاى رئيس الوزراء هم كمال موافقت و جديت را براى هرگونه اقدام اظهار فرموده و ميفرمايند . تلگراف جنابعالى هم كه رسيد محرك و مهيج خيالات و اقدامات بنده گرديد فورا بعرض آقاى رئيس الوزراء رسانيده حضرت معظم هم نظريه جنابعالى را تصويب فرمودند . آقاى مستوفى الممالك مدتى است در شكارگاه هستند و ممكن نشد خدمت حضرت معظم‌له برسم ولى آقاى مؤتمن الملك و آقاى سردار معظم و بعضى آقايان ديگر را ملاقات كرده در نوشتن تلگراف بدوما كه صلاح‌بينى كرده بوديد موافقت نمودند بلكه آقاى سردار معظم عقيده دارند در صدور اين گونه تلگرافات تعميمى داده شود كه از طرف محترمين علماء و تجار و طبقات ديگر بدوما تلگرافا تبريك و اظهار مسرت از رژيم جديد آن دولت نموده و اظهارات خود را از مساعدت ملت و دولت جديد روسيه در تشييد مبانى مودت و بقاى روابط حسنه اظهار نمايند اما چون عده وكلاى دوره اخير كه در طهران هستند كم بود قرار شد ارباب كيخسرو عدهء از وكلاى دوره‌هاى اسبق را هم كه در طهران هستند اطلاع داده در مجلس شوراى ملى يا نقطهء ديگر جمع‌آورى نمايند آقاى مؤتمن الملك هم تلگراف لازم را تدارك فرموده كه با ملاحظات آقايان وكلاء حاضر مخابره شود و در تعقيب آن هم تلگرافات علماء و تجار گفته شود . البته جنابعالى خوب درك ميفرمائيد با تسليم باينكه ملت قويم و قديم روسيه با نيات عدالتخواهانه و آزادىطلبانه هيچوقت راضى و مايل باسارت و شكنجه و اضمحلال ملت و دولت ستم‌كشيده ايران نبوده‌اند و هميشه يك نظر رقت و ملايمى نسبت به اين مملكت داشته‌اند و حالا هم با تغييرى كه در طرز حكومت آنجا شده و اساس دولت تازه در تحت اصول عدالت و آزادى تشكيل گرديده بيشتر بايد بحسن موافقت و مساعدت آن دولت اميدوار بود باز نبايد بفوريت وقت تأخير در استفاده و تلف كردن اين اوقات گران‌بها قائل بود و جائز دانست فقط باميدوارى همراهى و مساعدت و حسن‌نيت ديگران آرام نشست . بديهى است كه جنابعالى در تعقيب نظريات خودتان خوددارى نميفرمائيد اينجا هم اقداماتى كه تابحال شده است اينك سواد مراسلهء كه در باب تغيير سبك حكومت روسيه در سفارت بدولت عليه نوشته شده و جوابى كه دولت ايران داده است و همچنين تلگرافى كه بمسيو موليوكف و تلگرافى كه بسفارت ايران در پطروگراد شده است و همه آنها مشتمل بر موافقت اولياء دولت عليه با طرز جديد حكومت روسيه و شناسائى آندولت است و انتظاراتى را كه اولياى دولت ايران از حسن‌مساعدت و موافقت دولت و ملت روسيه نسبت به خود دارند حاوى است براى مزيد استحضار جنابعالى فرستاده مىشود البته در تعقيب آن هم هرگونه اقدامى بشود جنابعالى را بىخبر نميگذارم و لازم است جنابعالى هم باز براى مصالح دولت و ملت هرگونه نظرياتى باقتضاى مشاهده اوضاع آنجا داريد و اقدامى كه لازم ميدانيد و خودتان در آنجا مقدم ميشويد مرقوم فرمائيد زياده زحمت ندارد ايام بكام باد حسين » 12 شهر جمادى الاخرى 1335 - جناب آقاى آقا سيد ضياء الدين پطرگراد فدايت شوم انشا اللّه مزاج كثير الابتهاج عالى بانواع سلامت و سعادت مقرون خواهد بود . البته شرحيكه در جواب تلگراف جنابعالى كتبا زحمت داده بودم تابحال رسيده و از ملاحظه شريفه گذشته است و در تعقيب آن لازم ميداند از اقداماتى كه شده خاطر عالى را آگاه سازد چون عده وكلاى دوره اخير حاضرين طهران قليل بود از دوره دوم و اول هم در منزل آقاى ارباب كيخسرو دعوت شده تلگراف خوبى در تبريك مجلس دوما مخابره شد براى اينكه از مضمون آن مستحضر باشيد اينك يك نمره روزنامه ايران كه حاوى تلگراف مزبور به فارسى و فرانسه است و مقاله‌هائى هم با يك لحن جاذب و مؤثرى در روزنامه درج است براى جنابعالى ايفاد داشت . آقايان صلاح ندانستند از خشونت پليتيك حكومت سابقه روس صريح‌تر از اين عنوانى در تلگراف بشود همان عباراتى كه تلويحا مقصود را مىرساند كافى دانستند . و نيز اشاره از اينكه سوادى از تلگراف بعموم جرائد داده شود مقتضى ندانستند زيرا كه يكنوع خودنمائى و عدم اطمينان باينكه دوما تلگراف را انتشار نخواهد داد ظاهر ميساخت ولى صورت تلگراف مزبور بجرائد طهران و مخبرين روزنامه « روسكو اسلويه » و « نوى ورميا » داده شده و البته تلگرافا براى ادارات خود ميفرستند . در اينموقع كه اولياء دولت ظاهرا مصمم هستند با حزم و خونسردى و ملاحظه اطراف تدابيرى بجهة